{"id":2291,"date":"2026-09-16T15:02:01","date_gmt":"2026-09-16T15:02:01","guid":{"rendered":"https:\/\/datajusta.cl\/?p=2291"},"modified":"2026-09-16T15:04:06","modified_gmt":"2026-09-16T15:04:06","slug":"como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/","title":{"rendered":"\u00bfC\u00f3mo investigar aquello que ha sido borrado?"},"content":{"rendered":"\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>La etn\u00f3grafa <\/strong><a href=\"https:\/\/www.uu.se\/en\/contact-and-organisation\/staff?query=N14-2030\"><strong>Maryam Ajdam<\/strong><\/a><strong> propone estudiar la desaparici\u00f3n a trav\u00e9s de los silencios, las huellas y las formas en que la ausencia se hace perceptible en los lugares<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>\u00bfC\u00f3mo se investiga una ausencia? \u00bfDe qu\u00e9 manera se reconstruye una historia cuando han desaparecido personas, lugares o incluso las palabras necesarias para contarla?<\/p>\n\n\n\n<p>Estas preguntas orientaron la presentaci\u00f3n de Maryam Ajdam, investigadora de la Universidad de Uppsala, durante la primera sesi\u00f3n del ciclo <em>Research Methods for the Study of Violence<\/em>, organizado por Data Justa y Viodemos.<\/p>\n\n\n\n<p>La investigadora estudia la desaparici\u00f3n en contextos de violencia pol\u00edtica ejercida o amparada por el Estado. Su propuesta tiene como idea central que desaparecer no significa solamente retirar a alguien o algo del espacio p\u00fablico. Tambi\u00e9n puede volver ambiguos los leguajes, alterar la manera en que se comprende un lugar y dificultar la posibilidad de representar aquello que falta.<\/p>\n\n\n\n<p>Desde esta perspectiva, la desaparici\u00f3n puede afectar a personas, pero tambi\u00e9n a territorios, recuerdos y palabras. Su efecto es un paisaje que conserva huellas del da\u00f1o, aunque no todas las personas puedan reconocerlas. Un lugar puede ser legible para quienes conocen su historia y permanecer mudo para quienes no tienen acceso a ella.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Escuchar los silencios<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Para aproximarse a esas experiencias, Ajdam propone \u201cescuchar con los huesos\u201d. La expresi\u00f3n invita a pensar el silencio no como una falta de informaci\u00f3n, sino como un espacio en el que la ausencia tambi\u00e9n puede manifestarse.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01152-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2292\" srcset=\"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01152-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01152-300x200.jpg 300w, https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01152-768x512.jpg 768w, https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01152-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01152-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01152-18x12.jpg 18w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Las historias sobre desaparici\u00f3n rara vez se presentan como relatos completos y ordenados. Muchas veces aparecen en fragmentos, vac\u00edos, recuerdos inciertos, objetos, recorridos y sensaciones. Investigar estas experiencias requiere prestar atenci\u00f3n a aquello que no logra expresarse directamente con palabras.<\/p>\n\n\n\n<p>Este enfoque tambi\u00e9n plantea un desaf\u00edo para quienes investigan la violencia: no llenar de inmediato los silencios ni forzar un relato cerrado, sino aprender a trabajar con la incertidumbre y con las huellas parciales que deja la ausencia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Recorrer los lugares para reconocer sus huellas<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Una de las metodolog\u00edas empleadas por Ajdam son los itinerarios sensoriales. A trav\u00e9s de recorridos por lugares marcados por la violencia, la investigaci\u00f3n observa c\u00f3mo las memorias se relacionan con sonidos, objetos, im\u00e1genes, movimientos y sensaciones corporales.<\/p>\n\n\n\n<p>Los lugares no funcionan solamente como escenarios en los que ocurrieron determinados hechos. Tambi\u00e9n conservan rastros que pueden activar recuerdos y hacer perceptible la ausencia. La memoria se construye, entonces, mediante relaciones temporales entre cuerpos, espacios y materialidades.<\/p>\n\n\n\n<p>Este m\u00e9todo ampl\u00eda las fuentes que pueden utilizarse para estudiar la violencia. Adem\u00e1s de testimonios y documentos, incorpora silencios, sensaciones y formas de recorrer el espacio. As\u00ed, permite preguntarse qu\u00e9 permanece despu\u00e9s de una desaparici\u00f3n y c\u00f3mo esas huellas participan en la memoria de quienes faltan.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00e9todos para estudiar y comunicar la violencia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Maryam Ajdam es etn\u00f3grafa e investigadora de la Universidad de Uppsala, Suecia. Su trabajo se sit\u00faa en los estudios de memoria y patrimonio cr\u00edtico, con especial atenci\u00f3n a las pr\u00e1cticas de conmemoraci\u00f3n vinculadas con experiencias de guerra y violencia pol\u00edtica estatal. En su investigaci\u00f3n combina etnograf\u00eda, fotograf\u00eda, literatura y escritura po\u00e9tica.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pr\u00f3ximas sesiones del ciclo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>La presentaci\u00f3n de Maryam Ajdam, realizada el 5 de agosto en el Instituto de \u00c9ticas Aplicadas de la Pontificia Universidad Cat\u00f3lica de Chile, inaugur\u00f3 el ciclo <em>Research Methods for the Study of Violence<\/em>, organizado por Data Justa y Viodemos.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"843\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-08-05-at-17.54.05-843x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2294\" srcset=\"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-08-05-at-17.54.05-843x1024.jpeg 843w, https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-08-05-at-17.54.05-247x300.jpeg 247w, https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-08-05-at-17.54.05-768x933.jpeg 768w, https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-08-05-at-17.54.05-10x12.jpeg 10w, https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-08-05-at-17.54.05.jpeg 1054w\" sizes=\"(max-width: 843px) 100vw, 843px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Estas sesiones buscan abrir un espacio de intercambio sobre distintas maneras de investigar la violencia y comunicar sus resultados, a partir de las experiencias y propuestas metodol\u00f3gicas de investigadoras internacionales. El ciclo est\u00e1 dirigido a estudiantes de posgrado, investigadores e investigadoras posdoctorales, y miembros de Data Justa y Viodemos. Quienes deseen participar podr\u00e1n encontrar pr\u00f3ximamente la informaci\u00f3n sobre las inscripciones en las redes sociales de ambos centros.<\/p>\n\n\n\n<p>El programa continuar\u00e1 con las siguientes sesiones:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>22 de octubre:<\/strong> <em>Aesthetics and\/in Archives of State Violence: Methodological Reflections<\/em>, con Vikki Bell, profesora de Sociolog\u00eda de Goldsmiths, University of London. <a href=\"https:\/\/docs.google.com\/forms\/d\/e\/1FAIpQLScO7uZXZN2zNBFkGxaisb8eAmtCTI-Wkcn7YXrXgfh5oMiHsQ\/viewform\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Link de inscripci\u00f3n sesi\u00f3n 22\/10<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><strong>4 de noviembre:<\/strong> <em>Personalising Methods<\/em>, con Celia Lury, profesora de la Universidad de Warwick y directora del Centre for Interdisciplinary Methodologies. <a href=\"https:\/\/docs.google.com\/forms\/d\/e\/1FAIpQLSfU0XT4wVEkN6cbaTwbmpRCgqI-yRh_uw_P8nErnJ8edjFErg\/viewform\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Link de inscripci\u00f3n sesi\u00f3n 04\/11<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Las presentaciones ser\u00e1n en ingl\u00e9s y el ciclo contar\u00e1 con certificaci\u00f3n. Quienes deseen participar podr\u00e1n encontrar pr\u00f3ximamente la informaci\u00f3n sobre las inscripciones en las redes sociales de Data Justa y Viodemos.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La etn\u00f3grafa Maryam Ajdam inaugur\u00f3 el ciclo Research Methods for the Study of Violence con una reflexi\u00f3n sobre c\u00f3mo investigar aquello que ha sido borrado, atendiendo a los silencios, las huellas y las formas en que la ausencia permanece inscrita en lugares marcados por la violencia pol\u00edtica.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":2293,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"estado_de_convocatoria":[],"class_list":["post-2291","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-noticias"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u00bfC\u00f3mo investigar aquello que ha sido borrado? - Data Justa<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/datajusta.cl\/es\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u00bfC\u00f3mo investigar aquello que ha sido borrado? - Data Justa\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"La etn\u00f3grafa Maryam Ajdam inaugur\u00f3 el ciclo Research Methods for the Study of Violence con una reflexi\u00f3n sobre c\u00f3mo investigar aquello que ha sido borrado, atendiendo a los silencios, las huellas y las formas en que la ausencia permanece inscrita en lugares marcados por la violencia pol\u00edtica.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/datajusta.cl\/es\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Data Justa\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=61568091486805\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-09-16T15:02:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-16T15:04:06+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01160-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1707\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"dmansilla\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"dmansilla\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/\"},\"author\":{\"name\":\"dmansilla\",\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/#\/schema\/person\/32869c757e9c0a43e290f924e69873e5\"},\"headline\":\"\u00bfC\u00f3mo investigar aquello que ha sido borrado?\",\"datePublished\":\"2026-09-16T15:02:01+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-16T15:04:06+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/\"},\"wordCount\":768,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01160-scaled.jpg\",\"articleSection\":[\"Noticias\"],\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/\",\"url\":\"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/\",\"name\":\"\u00bfC\u00f3mo investigar aquello que ha sido borrado? - Data Justa\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01160-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2026-09-16T15:02:01+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-16T15:04:06+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01160-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01160-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1707},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/datajusta.cl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u00bfC\u00f3mo investigar aquello que ha sido borrado?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/datajusta.cl\/\",\"name\":\"NupatS\",\"description\":\"N\u00facleo Milenio DATA JUSTA\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/datajusta.cl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/#organization\",\"name\":\"NupatS\",\"url\":\"https:\/\/datajusta.cl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/logo-horizontal.webp\",\"contentUrl\":\"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/logo-horizontal.webp\",\"width\":600,\"height\":228,\"caption\":\"NupatS\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=61568091486805\",\"https:\/\/www.instagram.com\/nucleomilenionupats\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/ncleo-milenio-nupats\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/#\/schema\/person\/32869c757e9c0a43e290f924e69873e5\",\"name\":\"dmansilla\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/datajusta.cl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/cc1bd36828d12a41477e19ead58cb667737a9b72847780b8f6c56f241eee09c0?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/cc1bd36828d12a41477e19ead58cb667737a9b72847780b8f6c56f241eee09c0?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"dmansilla\"},\"url\":\"https:\/\/datajusta.cl\/es\/author\/dmansilla\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u00bfC\u00f3mo investigar aquello que ha sido borrado? - Data Justa","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"\u00bfC\u00f3mo investigar aquello que ha sido borrado? - Data Justa","og_description":"La etn\u00f3grafa Maryam Ajdam inaugur\u00f3 el ciclo Research Methods for the Study of Violence con una reflexi\u00f3n sobre c\u00f3mo investigar aquello que ha sido borrado, atendiendo a los silencios, las huellas y las formas en que la ausencia permanece inscrita en lugares marcados por la violencia pol\u00edtica.","og_url":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/","og_site_name":"Data Justa","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=61568091486805","article_published_time":"2026-09-16T15:02:01+00:00","article_modified_time":"2026-09-16T15:04:06+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1707,"url":"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01160-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"dmansilla","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"dmansilla","Tiempo de lectura":"4 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/"},"author":{"name":"dmansilla","@id":"https:\/\/datajusta.cl\/#\/schema\/person\/32869c757e9c0a43e290f924e69873e5"},"headline":"\u00bfC\u00f3mo investigar aquello que ha sido borrado?","datePublished":"2026-09-16T15:02:01+00:00","dateModified":"2026-09-16T15:04:06+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/"},"wordCount":768,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/datajusta.cl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01160-scaled.jpg","articleSection":["Noticias"],"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/","url":"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/","name":"\u00bfC\u00f3mo investigar aquello que ha sido borrado? - Data Justa","isPartOf":{"@id":"https:\/\/datajusta.cl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01160-scaled.jpg","datePublished":"2026-09-16T15:02:01+00:00","dateModified":"2026-09-16T15:04:06+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#primaryimage","url":"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01160-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/DSC01160-scaled.jpg","width":2560,"height":1707},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/datajusta.cl\/noticias\/como-investigar-aquello-que-ha-sido-borrado\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/datajusta.cl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u00bfC\u00f3mo investigar aquello que ha sido borrado?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/datajusta.cl\/#website","url":"https:\/\/datajusta.cl\/","name":"NupatS","description":"N\u00facleo Milenio DATA JUSTA","publisher":{"@id":"https:\/\/datajusta.cl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/datajusta.cl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/datajusta.cl\/#organization","name":"NupatS","url":"https:\/\/datajusta.cl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/datajusta.cl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/logo-horizontal.webp","contentUrl":"https:\/\/datajusta.cl\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/logo-horizontal.webp","width":600,"height":228,"caption":"NupatS"},"image":{"@id":"https:\/\/datajusta.cl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=61568091486805","https:\/\/www.instagram.com\/nucleomilenionupats","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/ncleo-milenio-nupats\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/datajusta.cl\/#\/schema\/person\/32869c757e9c0a43e290f924e69873e5","name":"dmansilla","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/datajusta.cl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/cc1bd36828d12a41477e19ead58cb667737a9b72847780b8f6c56f241eee09c0?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/cc1bd36828d12a41477e19ead58cb667737a9b72847780b8f6c56f241eee09c0?s=96&d=mm&r=g","caption":"dmansilla"},"url":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/author\/dmansilla\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2291","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2291"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2291\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2296,"href":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2291\/revisions\/2296"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2291"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2291"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2291"},{"taxonomy":"estado_de_convocatoria","embeddable":true,"href":"https:\/\/datajusta.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/estado_de_convocatoria?post=2291"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}